|
|
(خـورت,جحێل,لاو) ڤـه هێزا سهرهكی یا ئاڤاكرن و گوَهرین و ههرجڤاك ومللهتهكێنه
هێرش كهمال ڕێكانی_شێلادزێ
دووشهممه-07-حوزهیران(مانگی 6)-2010
بێگوَمان گـهنج (توَلاز,خـورت,جحێل,لاو) ب هـهردوو رهگـــهزان ڤـه هێزا سهرهكی یا ئاڤاكرن و گوَهرین و پێشكهفتنا ههرجڤاك ومللهتهكێنه, لێ ههگهر ب دروستی وان هێز وشیانێن خوَ بدهنه كاری ودكـاروانێ ڕاستی وچاكسازی و ڕاستهرێ یێ دا ب مــهزێخن وكـار پێ بكهن, كــو ئهڤ چـهنده ژی ب نمــوونێن دیروَكی دهێنه سهلماندن كو دقورئانا پیروَز دا باشترین پهند و سهربور بوَ مه هاتینه بهررووی كرن, وهك خـودانێن شكهفتێ یان ههڤالێن شكهفتێ ( أصحاب الكهف)كودسورهتا (الكهف) دا دهێته بــهحس كـرن[ نَحْنُ نَقُصُّ عَڵیْكَ نَبَأَهُم بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْێهٌ ێمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًی]الكهف13 , هــهروهسا دهمـێ مللهتێ (ئیبراهیم ) پێغهمبهر (سلاڤ لێ بن)دیتی كو سهنهمێن وان یێن هاتینه پهلخاندنِِ وگوتین [ قَالُوا سَمِعْنَا فَتًی ێژْكُرُهُمْ یُقَالُ ڵهُ إِبْرَاهِیمُ] اڵنبیاو60, دیساسهرهــاتیا (یوسف)پێغهمبهر(سلاڤ لێ بن) كو سورهتهك پێ هاتیه ناڤكرن[ نَحْنُ نَقُصُّ عَڵیْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَیْنَا إِڵیْكَ هَـژَا الْقُرْێنَ وَإِن كُنتَ مِن قَبْلِهِ ڵمِنَ الْغَافِلِینَ] یوسف3 ئهڤجا دناڤا هـه رجڤاكه كێدا هه ر گـاڤا پویتهدان وگرنگی وپشتهڤانی ورێخوشكرن وهاندهری وهاریكاری یاهێزا گهنجینیێ هاته كرن پتر ژگهنجینازێروزیڤان,وێگاڤێ دێ ئهو مللهت خنێ بیتن , ژبهر كو دێ بیته خودان گهنجینهكا ب خێروبهرهكهت, ئهو ژی گهنجینا گهنجایه, كو دڤێتن ئهم ڤێ گـهنجینێ ژبوَ مه زاختنا دانانا كومپانیهكا ئاڤاكرنا بـهرهبابێن ب كێرهاتی وخهمخور ودلسوَز و باوهرپێكری بكاربینین, وب پارێزین وخهمساریێ تێدانهكهین دا كو ددهلیڤه وكاودان وسهروبهراندا پهشێمانی مه نهگریتن ومفاتێدانهبیتن, ژبهركو ئهم خودان گهنجێن هێژا وب هێزین ژهێزا هزری و شیان وتێگههشتن و دهست رهنگینیێ وداهێنانیێ ونڤیسینێ,لێ ڤهدهركرنا وان ژ كارێن پێدڤی و ههژی ونه پویتهدانا وان وهك پێدڤی دێ مه بهرهڤ سهروبهرهكێ ڤهمانێ ڤه بهتن,لهوما دبێژین ئهڤجا بلا مه پروژه و هشیاری وزێزه ڤانیهكا باش بوَ ههبیتن , وئێدی بلا بهس پهسن بوَ ڤێ تهخا ب سهنگ وههژی بهێنه كرن بێكوَ تشتهك بوَ بهێته كرن, ئانكوَ بلا ئاخڤتنێن مه كریاربن و كریارێن مه ژی دچاك و دبنهجه بن , داكو گهنجێن مه ژی بوَ ئایین ووهلاتێ خوَ گهنجینهبن, ئهڤه بوَ جهێن بهرپرسیار,كو دهلیڤێ ب رهخسینن بوَ وان گهنجێن كو پروژه و هزرێن پێشكهفتی وخزمهتكارههین وخودان پهیامهكا مفادار,داكو شیان وهێزێن وان بهێنه بهرچاڤكرن وسوودبهخش بن بوَ گهل وجڤاكێ خوَ, وبوَ توَلازو خورت ولاوێن د بوارێن جودا جودا دا ژی دداهێنكهرو ب شیان وبهرههمدار , بلا كارێ ته ئارمانجا تهبیتن وئارمانجا ته ژی بلا یا ب پلان بیتن ,وبلا چاڤێ ته ل دهست خوشیا كهسێ نهبیتن!!, ئانكوَ ههر گهنجێن گهنجینهبن, دا كو ناڤ وكارو بزاڤێن ههوه ژی ددیروَكێدا توَماربن...ل ڤێرێ ژی دێ بهحسێ چهندین گهنجێن ژ دیروَكا ئیسلامێ كهین ,ئهوێن كوناڤێن وان گهش وبریسقهدارو ب سهنگ,داكو ئهم ژی وهك گهنجێن ڤێ قوناغێ چاڤلێبكهین و دیروكهكا پاقژو بژوین وتژی سهركهفتن توماربكهین وهك: _عهلیێ كورێ ئهبو تالبی(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت_مرن 40ێ مشهختی /661 ێ زایینی): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(8)سال بوو ,ل سه رجهێ پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) نڤست بوو , پشتی كو ( جبریل)ی پێغهمبهر( سلاڤ لێ بن) ئاگههداركری ل سهر پیلان وبریارا قورهیشی یان و فهرمان ب ده رگهفتنێ لێ كری كو دهربكهفیت (مشهخت) ببیت,كو ژیێ (ئیمام عهلی ) دناڤبهرا( 15_20) سالیێ دا بوویه. _ تهلحه كوڕێ عبیدالله(رازی بوونا خودێ لێ بیتن):ئهڤ سهحابیێ بهركهفتی دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(11)سال بوو,كو یێ پێنجێ بوو ل سهردهستێ خهلیفێ موسلمانان (ئهبوبهكرێ راستگوَ_رازی بوونا خودێ لێ بیتن)موسلمان بوی, وئێك ژوان دههان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان,گهنجهكێ دهولهمهند وبازرگان وخودان سامانهكێ مهزن بوو, كو ئهڤ زهنگینیاخوَ ژ بوَ خزمهتا ئیسلام وموسلمانان دمهزاخت,و ب گیانێ خوَ ژی یێ جانفیدا بوویه ژبوَ بهرهڤانیكرن وبهرگری كرنا ژ پێغهمبهرێ خوشتفی (سلاڤ لێ بن),نهخاسمه دشهرێ (ئوحد)ێ دا ل سالا (3)مشهختی كو ژكهسێن خوراگر بوویه ل دهمێ بهردانا چیایێ (ئوحد)ێ,كو پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن)دڤی شهری دا ناسناڤێ وی كر بوو(گلحه الخیر_تهلحهیێ خێرێ), وژلایێ زانینێ ڤه ژی كهسهكێ تژی شارهزایی بوویه,زانایهكێ بهركهفتی بوو دئایینی دا ژبهر گهلهك روینشتنێن وی دگهل پێغهمبهرێ خوشتفی (سلاڤ لێ بن),وتورهڤان وهوزانڤان ورهوانبێژ ژی بوو,یێ مهرد ووێرهك بوو,ل سالا( 36)ێ مشهختی چوویه بهردلوَڤانیا خودێ دژیێ(62)سالیێ دا. _ئهرقهمێ كوڕێ ئهبی ئهرقهمی: دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(12)سال بوو. _عهبدوللایێ كوڕێ مهسعودێ(رازی بوونا خودێ لێ بیتن): ئهڤ سهحابیێ تهفسیرزانێ بهركهفتی دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(14)سال بوو , كو دگوت:( ئهز بخودێ كهمه ,سورهتهك دقورئانێ دا نینه ,كو ئهز نهزانم ل كیرێ هاتیه خارێ ,و ئایهتهك نینه كو نهزانم كا ددهرههقێ كێ دا هاتیه, وههگهر من زانیبا ئێكێ دی یێ ههی ژمن شارهزاتر, دا ب سواری چمه دهڤ),كو پێغهمبهرێ خوشتفی (سلاڤ لێ بن)ددهرههقا ویدا گوتبوو(وللاهی بهاو قهدرو قیمهتیا زهعیفیا پێن وی ئانكوَ عهبدوللایێ كوڕێ مهسعودێ,ژ چیایێ ئوحدێ گرانتره). _زوبێرێ كوڕێ عهوامی(رازی بوونا خودێ لێ بیتن): ئهڤ سهحابیێ بهركهفتی دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(15)سال بوو,ودبێژن كێمتر ژی بوو,كورمهتێ پێغهمبهرێ خوشتفی (سلاڤ لێ بن)ه یێ(صهفییا كچاعهبدولموتتهلیب),وئێك ژوان دهه كهسان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان,وئێكهم كهس بوو شیرێ خوَ ههلكێشای دئیسلامێ دا,وژ یێن دهسپێكێ بوویه كو مشهخت بووی بوَ (مهدینێ). _دشهرێ (بهدر)ێ دا, ههروهكی ژ(عهبدولرهحمان كورێ عهوف)ی دهێته ڤهگێران ودبێژیت: ئهز یێ راوهستیایی بووم د رێزێ دا ل روَژا بهدرێ , سهحدكهمه لایێ راستێ وچهپێ, ههرلایهكێ گهنجهكێ لێ كو ناڤێن وان(مهعاز) و(مهعوز) بوون,كوژیێ وان دناڤبهرا(13_15)سالیێ دابوو, ئێكێ ژوان گوته من : یا مام , نیشا من بده (ئهبا جههل)ی, من گوتێ : یا كورێ برایێ من, ته بوچی یه؟ گوت: منێ پێ زانی كو ئاخفتنێت كرێت یێن گوتینه پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) ,ئینا یێ دیتر ژی ههر وهكی وی گوته من ,و(ئهبا جههل) ب دهستێن ڤان ههردوو گهنجان دهێته كوشتن. _ههروهسال دهمێ شهرێ (بهدر)ێ ل سالا (2 )یێ مشهختی ,(عومهیرێ كورێ ئهبی وه قاس)ی برایێ ( سهعهدێ كورێ ئهبی وهقاس)ی ژی دهردكهفیت داكو ئهو ژی پشكدارببیت,كو د(16) سالی یا ژیێ خوَ یێ گهنجاتیێ دا بوویه, (عومهیر) ترسی یا كو پێغهمبهر(سلاڤ لێ بن) ڕازی نهبیت ژبهر بچویكیا ژیێ وی, و ترسیا كو ئێك وی ببینیت, لهوما خوَ ڤهشا رت , ئینا برایێ وی یێ مهزن (سهعهد)ی پرسیار ژێ كر كا بوچی وه دكهت؟, (عومهیر)ی گوَت:ئهزدترسم پێغهمبهرێ خودێ(سلاڤ لێ بن)من بزڤرینیت وئهز حهزدكهم دگهل دابم, بهلكی خودێ شههید بوونێ بكهته رزقێ من ,دهمێ پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) پێ زانی وڤیای بزڤرینیتهڤه,ئینا عومهیری كره گری ,كووهل پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) كركو دهستویریێ بدهتێ ,وپشكداردبیت وشههیددبیت كودبیته بچویكترین شههیدێ بهدرێ (ڕازی بوونا خودێ لێ بیت). _ سهعهدێ كورێ ئهبی وهقاس(رازی بوونا خودێ لێ بیتن): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(17)سال بوو ل سهردهستێ خهلیفێ موسلمانان (ئهبوبهكرێ راستگوَ_رازی بوونا خودێ لێ بیتن), وئێك ژوان دهه كهسان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان. _جهعفهرێ كورێ ئهبو تالبی(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(18)سال بوو,كو دبێژنێ(جهعفهرێ تهییار)ژبهركو دهمێ ل شهرێ (موتهد)ا ل سالا(8ێ مشهختی_629ێ زایینی)دگهل لهشكهرێ (روَم)ێ دهستێ وی یێ راستێ هاتهبڕین كو ئالایێ موسلمانان ڤێبوو نهئێخست وكره ددهستێ خوَ یێ چهپێ داوئهو دهست ژی دهێته بڕین ,لێ دمینیتن یێ خوَڕاگر تاكو شههیدبووی و(عهبدوللایێ كوڕێ رهواحهی) (ڕازی بوونا خودێ لێ بیت)ئالا ههلگرتی كو ئهو ژی شههید دبیتن و(سابتێ كورێ ئهرقهمی) دههلنیت تاكو موسلمان ل سهر(خالدێ كورێ وهلیدی)رێك دكهڤن كو سهركێشیا ئالا ههلگرتنێ بكهتن. _سهعیدێ كوڕێ زهیدی(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(19)سال بوو, ),وئێك ژوان دهه كهسان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان. _عوسمانێ كوڕێ عهففانی(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(20)سال بوو ل سهردهستێ خهلیفێ موسلمانان (ئهبوبهكرێ راستگوَ_رازی بوونا خودێ لێ بیتن), وئێك ژوان دهه كهسان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان,كو خوَ (فریشتهیان_مهئیكهتان)شهرم ژێ دكر,وناسناڤێ وی دبێژنێ (خودانێ دوو روَناهیان_ژوالنورین) ژبهركو ههردوو كچێن پێغهمبهری(سلاف لێ بن) (روقییه و ئوم كهلسوم_ ڕازی بوونا خودێ لێ بن)ێ شوی پێ كـربوون. __ئه سماو كچا ئهبوبهكرسدیق(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت_مرن 73مشهختی /692زایینی): كو ژیێ وێ( 23) بیست وسێ سال بووینه دهمێ كو خارن ههلدگرت ودبر بوَ پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) و بابێ خوَ (ئهبوبهكر)ی (ڕازی بوونا خودێ لێ بیت) روَژانه ژ (مهككههێ) بوَ شكهفتا(سهور) ب چوونا پێیان ل دویراتیا نێزیكی پێنج كیلومیتران, وئهو یا ب دووگیان ژی بوویه, وههر ژ بهر كو ئهسمایێ قایشا خوَ كربوو دووقهت داكو ب ئێك ژوان سفرا خارنا وان پێڤه گرێدهت , پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) ناسناڤێ وێ كربوو(خودانا دوو قاییشا), و ل دهمێ مشهختبوونێ كورێ وێ (عهبدوللا ) ژدایك بوویه كو دبیته ئێكهم ژدایك بوویێ مهدینێ ژ مشهختبوویان, وههژی یه بێژین كو (ئهسماو)ههڤژینا سهحابی( زوبێرێ كورێ عهووام)ی بوو. _موسعهبێ كوڕێ عومهیری(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(24)سال بوو,ئێكهم بالیوَز(سهفیر)وبانگههلدێر(داعیی)یێ ئیسلامێ بوو,كو ل (مهدینێ) ل ئێك دهم دا بنهمالهك یاكو دگوتنێ (بهنی عهبدلئهشههلی)كو سهحابیێ بهركهفتی (سهعهدێ كوڕێ مهعازی) (ڕازی بوونا خودێ لێ بیت)ئێك ژمهزنێن وان بوو,یێ كو عهرشێ خودێ مهزن ب مرنا وی هژیای ل سهردهستێ وی موسلمان ببوون. _عومهرێ كوڕێ خهتتابی(ڕازی بوونا خودێ لێ بیت): دهمێ موسلمان بووی ژیێ وی(26)سال بوو, ئێكهم كهس بوو خهلك كومكری بوَكرنا تهراویحان, وئێكهم كهس بوویه مێژوویا مشهختی نڤیسی ل سالا(17ێ مشهختی_639ێ زایینی), وئێك ژوان دهه كهسان بوویه یێن كو مزگینیا بهههشتێ بوَ هاتیه دان. _ل شهرێ (ئوحد)ێ سالا(3)ێ یێ مشهختی, دهمێ پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) گوتی:(كی دێ لادهت وان(ئانكوَگاوران) ژمن و بوَ وی بهههشت؟) ,ئینا سهحابیێ گهنج (یهزیدێ كورێ سهكهن)ی هات و بهرهڤانی ژ پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) تاكو شههید بووی , ئینا پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) گوت: (بداننه سهر پێ من رویێ وی) , وپاشی پێغهمبهری(سلاڤ لێ بن) سهرێ خوَ بلند كر بوَ ئهسمانی وگوت:(یا خودێ وو ئهز شادهیێ ددهم كو هندیكه یهزیدێ كورێ سهكهنه وهفاداری كر). مفا ژڤان ڤهرێژان هاتیه وهرگرتن: _أخلاق المۆمن,عمرو خالد. _إصلاح القلوب,عمرو خالد,گ1 2004. _حُسنُ الخاتمه ,یوسف الحاج أحمد,گ1, 2005. _ صحیح قصص الرسول, سعد یوسف محمود أبوعزیز,ج3.
|
|