|
|
|
|
|
|
كلیلێن بهختهوهری یا خێزانێ 
ئا:هێرش كهمال رێكانی_شێلادزێ
یهکشهممه-13-حوزهیران(مانگی 6)-2010
روَژهكێ ژ روژا ل سهردهمێ خهلیفێ موسلمانان (عومهرێ كورێ خهتتاب)ی(رازی بوونا خودێ لێ بیتن)زهلامهك وههڤژینا خوَ ڤێكرا د چن و دناڤبهرا واندا دلمایی چێدبیتن وههڤژینا وی زوَر ئاخڤتنێن نهخوش د بێژیتێ ، لێ ئهو ژی نهچار دبیتن كو بچیتن وقهستامالا خهلیفێ موسلمانا (عومهری ) بكهتن ،كوگازنده وئاریشاخوَ بگههینتێ, بهلێ دهمێ نێزیكی مالا(عومهری ) دبیتن گوه لێدبیتن كو ههڤژینا وی ژی (ئوم كهلسوم كچائیمام عهلی)( ڕازی بووناخودێ ل ههردوویان بیتن) یا ب ئاریشهیه دگهل ههڤژینێ خوَ ئیمام (عومهر)ی و یا دگهل تورهبوی و دهنگێ خوَ ل سهر بلند دكهتن، ئینا ههر د جهێ خودا قهستا زڤرینێ كر ، بهلێ ئیمامێ (عومهر) (رازی بوونا خودێ لێ بیتن)گوه لێبوو و پێ حهسیا و زڤراند و گوتێ:ژبهر چ توَ هاتبووی وتوَ زڤری بێكو توَ پرسیاره كێ بكهی؟
، ئینا ئهوی زهلامی گوته (عومهر)ی:ئهز وههڤژینا خوَ یێن ژێك توره بوین,بهلێ دهمێ من حالێ ته دیتی كو وهكی یێ منه,ئینا من گوته خوَ مادهم ئهڤه سهروبهرێ ئهمیرێ خودان باوهران بیتن و ئهو دهینه كهته ههڤژینا خوَ و یێ بهێن فرهه بیتن ل سهر گازنده وئاریشێن وێ ، یا باش ئهوه ئهز بزڤرم، ئینا ئیمامێ (عومهر) گوتێ هندیكه لێبورینا منه ژ ڕهفتارا وێ ژ بهر هندهك ئهگهرانه ئهوژی:
1-یا ئێكێ چونكی ئهوێ ئهز یێ پاراستی ژ ئاگرێ جههنهمێ و لادایمه ژ حهرامیێ و دلێ من رهحهتكریه.
2- و یا دووێ دهمێ ئهز ل ماڵ نهبم ئهو نامیسا من دپارێزیتن
3-و یا سیێ من كهس نینه جل وبهرگێت من بشوتن ژ وێ پێڤهتر
4-ویا چارێ كهس نینه زاروكێن من پهروهرده بكهتن و خودان بكهتن ژ وێ پێڤهتر
5- یا پێنجێ كهسێ دی من نینه خارنێ چێبكهتن و مالێ پاقژ بكهتن و جل وبهرگا بدریت ژ وێ پێڤهتر ، ڤێجا پشتی ئهڤان ههمی چاكی وقهنجیێن وێ دگهل مندا ، ئهرێ ما نهیا فهره بهێن فرههیێ بكار بینم دهمێ روژێ ههمیێ گاڤهكێ كهرب گرتی دبیتن وگازندهكێ بكهتن ؟,ئهڤجا نابیتن ئهم بهس گازندێن وێ بهرچاڤبكهین, وچاكی وباشیێن وێ زبیربكهین,ئینا ئهو زهلام دهمێ یێ دل نهخوَش هاتی ب كهیف ودلخوشی و بهخته وهری ڤه چوو مال.
كلیلێن بهختهوهری یاخێزانێ
خهلهكا چوار(4) ێ
خودان سینگهكێ دلوَڤان ولێبوركه ربه بوَ ههڤژینا خوَ
ئا:هێرش كهمال ڕێكانی_شیلادزێ
hershrekani@yahoo.com
روَژهكێ ژ روَژان ناكوكیهك د ناڤبهرا پێغهمبهری مه یێ خوشتڤی(سلاڤێن خودێ لێ بن) و ههڤژینا وی (عائیشا)یێ دا – رازی بوونا خودێ لێ بیتن- پهیدا دبیتن ، لێ یا فهره بهرێخو بدهینه پێغهمبهری (سلاڤێن خودێ لێ بن) كانێ دێ چاوا سهرهدهریێ د گهلدا كهتن؟ ،داكو دسهروبهرو رهوش و ژیاناخوَ یاههڤژینیێ دا ئهم ژی چاڤ ل وی بكهین و وانه و پهندان بوَخوَ ژێوهربگرین ههڵبهت پێغهمبهری (سلاڤێن خودێ لێ بن) گوته عائیشایێ ئهرێ تویا رازی ئیمام (عومهرێ كورێ خهتتاب)ی - رازی بوونا خودێ لێ بیتن - ببیته دادڤان (حهكهم) د ناڤبهرا مهدا ؟ ئهوێ گوتێ : نهخێر چونكی (عومهر) زهلامهكێ ب ههیبهته ویێ ب سههمه ئینا پێغهمبهری(سلاڤێن خودێ لێ بن) گوتێ : پا توَ یا رازی (أبو عبیده بن الجراح) بكهینه دادڤان دیسا عائیشایێ گوت: نهخێر چونكی زوَر كابرایهكێ باش و چاكه ئهز ترسم شهرمێ ژ ته بكهتن د دادڤانیا خوَدا ، ئینا پێغهمبهری (سلاڤێن خودێ لێ بن) گوتێ: تویا رازی بابێ ته (ئهبو بهكر) - خودێ ژێ رازیبیت - بكهینه دادڤان ئینا عائیشایێ گوتێ: بهلێ یا رازیمه ڤێجا (ئهبو بهكر )- خودێ ژێ رازیبیت - هات دا دادڤانیێ بكهتن دناڤبهرا پێغهمبهری(سلاڤێن خودێ لێ بن)وكچا خوَ عائیشایێ دا كو ههڤژینا پێغهمبهری بوو،ئینا ل دهسپێكێ عائیشایێ گوته پێغهمبهری(سلاڤێن خودێ لێ بن) توَ ئاریشێ بوَ بابێ من بێژه كانێ چاوا بوو؟ بهلێ دێ وێ بێژی یا راست ، لێ دهمێ عائیشایێ ئهڤ ئاخفتنه گوتین, (ئهبو بهكر)- خودێ ژێ رازیبیت -زوَر توره بوو ژ كچا خوَ و نێزیك بوو دا قهستا قوتانا وێ كهتن و ب كهرب ڤه گوتێ:تو چاوا وێرهكیێ د دهیه خوَ ڤێ ئاخفتنێ بێژی و ماتو نزانی پێغهمبهری ههردهم راستیا گوتی؟، و تو چاوا دهنگێ خوَ ل سهر دهنگێ پێغهمبهری(سلاڤێن خودێ لێ بن) بلند دكهی؟ یا كچا (ئوم رومان) ێ ئینا دهمێ پێغهمبهری (ئهبو بهكر) - خودێ ژێ رازیبیت- دیتی یێ توره دبیت و دێ سهروبهرو مهسهله نهخوشبیت مایتێ كر ، داكو ڤێكراچوون وناكوكی د ناڤبهرا عائیشایێ و بابێ وێ دا نهچێبیتن و گوته (ئهبو بهكر) ی - خودێ ژێ رازیبیت - ههی خودێ دلوڤانی بته بریوو مهتو بوَ ڤێ چهندێ نه داخاز كر بووی، و مهنه گوتیه ته توَ ڤێ رهفتارێ دگهل كچا خوَ عائیشایێ بكهی ، ئاها رهوشتێن بهرز و بلند ئهڤهنه!ئاها ئهڤهنه زهلامێن چاكیێ و لێبورینێ و ههر ئهڤهیه یاكو خودێ مهزن ژمه داخاز دكهتن و دبێژیت :
} وَأَن تَعْفُواْ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَی وَلاَ تَنسَوُاْ الْفَچْڵ بَیْنَكُمْ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصیر{ سورهالبقره -237-
و ههروهسا پێغهمبهر (سلاڤێت خودێ لێ بن) ژی د بێژیتن:
( أستوصوا بالنساو خیرا فأن المرأه خلقت من چلع وأن أعوج شیو فی الچلع أعلاه فأن ژهبت تقیمه كسرته وأن تركته لم یزل أعوج فأستوصوا بالنساو خیرا). صحیح الجامع / ص960
كلیلێن بهختهوهری یاخێزانێ
خهلهكاپێنج(5)ێ ئا:هێرش كهمال ڕێكانی_شێلادزێ
hershrekani@yahoo.com
سهخبێری وچاڤدانا ته بوَ ههڤژیناته
برایێ هێژا یێ خێزاندار:
هزرا خوَ باش ل رهفتار و رهوَشتێن پێغهمبهرێ مه یێ خوشتڤی(سلاڤێن خودێ لێ بن)وههڤالێن ویدا بكه دبێژن:دهمێ ههڤژینا خودانێ دووروناهیان(ژوالنورین)(عوسمانێ كورێ عهففان)ی (خودێ ژێ رازی بیت)(روقییه _رازی بوونا خودێ لێ بیتن) كچا پێغهمبهری (سلاڤێن خودێ لێ بن)نهخوش بووی و ههر ل وی دهمی موسلمانا كارێ خوَكر بوَ شهرێ (بهدر)ێ ل سالا (2)ێ یێ مشهختی دگهل گاورا(كافران)،بهلێ خهلیفێ موسلمانان(عوسمان) نه چوو ڤی شهری ژبهركو ددیت كو ژنكا وی یا بێچارهیه و پێدڤی یا ب وی ههی كو دلوڤانیێ پێ ببهتن وسهخبێری وچاڤدانا وێ بكهتن،بهلێ سهرهرای ڤێ ههمیێ دهمێ موسلمان سهركهفتین دشهری دا پێغهمبهری(سلاڤێن خودێ لێ بن) پشك وبههرا وی ژی دانا ژ دهست كهفتیێن(الغنائم)موسلمانان و پێغهمبهرێ خوشتڤی (سلاڤێن خودێ لێ بن) بهری بچیته شهرێ (بهدرێ) گوته (عوسمان)ی بمینه دگهل ههڤژینا خودا و ههر ئهو خێر و كرێ یا د شهریدا ههی و دگهل پشكێن دهست كهفتیان یاكو بوَههر ئێكێ ههین دێ بوَ ته ژی لدهف خوَ دێ وهكی وان ههبیتن ژبهر دلوَڤانی ومان و چاڤداناتهدگهل ههڤژینا ته, ههروهكی خودێ مهزن دهربارهی رهفتارا جوان د ناڤبهرا ههڤژیناندا وئهو مافێن وانا ل سهر ئێك و دوو ههین دبێژیتن : { وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن كَڕهْتُمُوهُنَّ فَعَسَی أَن تَكْرَهُواْ شَیْئاً وَێجْعَڵ اللّهُ فِیهِ خَیْراً
كَپِیراً} سوره النساو -19- : {وَڵهُنَّ مِپْلُ الَّژِی عَڵیْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ } سوره البقره 228
ژێدهر/پهرتوَكا(داببینه خێزانهكا بهختهوهر, عیمادمهلا یاسین ڕێكانی,2008دهوَك).
كلیلێن به خته وه ری یا خێزانێ خهلهكا(6)ێ
ئا:هێرش كه مال ڕێكانی_شێلادزێ
دێ چاوا ئافره ت كهربا هــهڤــژینێ خــوَ شكێنیت ؟
1) ئهڤه سهرهاتیهكا راست و ژیواری – واقعی یه ،كو ئێك ژ خویشكێن شویكری دبێژیتن : زهلامێ من دا دهركهڤیت بهلێ ب زڤری و ب كهربڤه گوته من ئهز دێ د گهل ههڤالێن خوَ چمه (فراڤینێ) ما ته چ نهڤێتن ؟ من ژی گوتێ : دێ باشه بهلێ زوَر گیرو نهبی ، چونكی دێ كارهبا مه چیتن(كو مه رهم پێ ئهوه ههڤژینێ خوَ) . ژنك دبێژیتن دهمێ من وهگوتیێ زهلامێ من ل رهخ و رویێن من دزڤری وحێبهتی بوو و گوته من كێ گوتیه ته كارهب دێ چیت ؟ ژنك دبێژیتن : ئینا من گوتێ ئهز دبێژمهته دێ چیت ، چونكی ههر دهمێ توَ ژمالێ دهركهڤی بوَ من یا وهسایه ههروهكی دونیا ل من تاری بوی ، و ههر دهمێ توَ قهستا مالا خوَ دكهی ب سلامهتی ودلخوشی ههروهكی ههمی ل من روهن بوی ، ئینا زهلامێ من زوَر كهیفا وی هات و گرنژی پشتی مهرهما ئاخفتنا ههڤژینا خوَ زانی و چوو دگهل ههڤالێن خوَ یێ پر كهیف وشادیڤه ، و كانێ دێ كهنگی زڤریته مالا خوَڤه
ئاها گهلی ئافرهتان ههوه دیت كانێ چاوا ژنكێ ژیانا خوَ نهوهرگێرا كو بكهته ئاگر و نهخوشی، و دیسا نه بهرێخودا ئاخفتنا ههڤژینێ خوَ یا زڤر ب رهنگهكێ خرابیێ كو روَژهك بێته ڤه ئهو تولێ لێڤهكهتن، و ههر هوسایه رهفتارا ههڤژینا خودان ئاقلمهندی و رێزگرتی ، ئهڤا دڤێت خودێ تهعالا ژی ژخو رازیكهت ب رێكا رازیبونا ههڤژینێ خوَ، و چونكی ههڤژینا باش و مێر یێ ژێ رازی بیتن دێ چیته بهههشتێ ژی، ههروهكی بێغهمبهرێ مه یێ خوشتڤی(سلاڤێن خودێ لێ بن) گوتی :
}عن أم سلمه (رچ) قالت :قال رسول الله(ص): أیما أمرأه ماتت، وزوجها عنها راچ، دخلت الجنه{ رواه الترمژی وقال حدیپ حسن.
--- --- ---
2) سهرهاتیا دووێ :ههروهسا ئێكا دی ژ خویشكێن شویكری د بێژیتن : زهلامێ من دا چیته رێڤینگییهكێ (سهفهرهكێ) ،لێ من حهز نهدكر بچیت وێ جارێ ومن چ نامه بوَ نهنڤیسین كو بكهمه د بهریكا ویدا ههروهكی ههمی جارا ئهز پێ رادبوم، چونكی من بوَد نڤیسین و بێی ئهو پێبحهسیێت و دهمێ د گههشته قوناغا خوَیا دوماهیێ دا بینیتن كو من نامهك یا كریه د ناڤ بهریكا ویدا ، ئهڤ ژنه دبێژیتن: زهلامێ من د زڤریته ڤه ژ سهفهرا خوَ ، و گوته من ئهی ههڤژینا من ته ڤێ جارێ خێر بوو, من خوَ جههك نههێلا د چانتا خوَدا كو من نهسهحكربیتێ دا بهس نامهكا ته ببینم ، چونكی ته ئهز فێل كر بوم لێ سێ جارا من سهحكره چانتێ و من چ نامه نهدیتن ، ڤێجا ههڤژینا وی دبێژیتن : ئهز زوَر پهشیمان بوم ل سهر ڤی كارێ من كری و كانێ چاوا من دلێ زهلامێ خوَ نهخوشكر ل سهفهرا ویدا ، و من سوز دا ل سهر گیانێ (روحا )خوَ كو ئهز چ كارو گوتنێن خوَ یێن چاك و قهنج دگهل ههڤژینێ خوَ ژ نوكه پێڤه ژ دهست نهدهم وژبیرنهكهم, و یا باش ئهز وێ بوَ بكهم, ڤێجا گهلی خویشكێن خوشتڤی و خودان باوهرمهند ههوه ژی زانی چ جوداهی د ناڤبهرا ڤان ههردوو ژنان و ههمی ژنكێن دیتر دا ههیه ؟ جوداهی ئهڤهیه ، چونكی ئهڤا ههردوو ژنكا دڤێتن بچنه بهههشتێ ب ڤی كارێ وان سهرهدهری دگهل ههڤژینێن خوَ كری ههروهكی پێغهمبهر (سلاڤێن خودێ لێ بن) دبێژیتن : رێزا زهلامی ل دهف خودێ تهعالا گهلهكه و ئهگهر من فهرماندابا ئێك سوجدێ(كرنوشێ) بوَ ئێكێ ببهتن دا بێژمه ژنێ بوَ زهلامێ خوَ ببه,ههروهكی دڤێ فهرموودا پیـروَزدا هاتی }عن أبی هریره (رچ) عن النبی (ص) :
} لو كنت ێمرا أحدا أن یسجد ڵحد ڵمرت المرأه أن تسجد لزوجها { رواه الترمژی.
|
|
------------------------
www.xezan.org/arts/fiqh/fiqh-2010-06-13-0326.html
