|
|
|
|
|
|
گهمهو دهستبازی لهگهڵ ژندا ههتا چ ئهندازهیهك دروسته؟ 
چوارشهممه-26-ئایار(مانگی 5)-2010
جابر دهڵێ: ((كنا مع النبی صلی الله علیه وسلم فی غزوه، فلما رجعنا وكنا قریباً من المدینه، قلت: یارسول الله إنی حدیپ عهد بعُرس! قال: أتزوجت؟! قلت: نعم. قال أبكرٌ أم پیّب؟ قلت: بل پیّب. قال: فهلاّ بكراً تلاعبها؟! وفی روایه: هلاّ بكراً تلاعبك وتلاعبها...)). حدیپ صحیح.
واته: له جهنگێك لهگهڵ پێغهمبهری خوا صلی الله علیه وسلم بوین، كاتێك گهڕاینهوهو له مهدینه نزیك بوینهوه، گوتم: ئهی پێغهمبهری خوا صلی الله علیه وسلم ژنم تازه هێناوه.
پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموی: ژنت هێناوه؟!
جابر دهڵێ: گوتم: بهڵێ.
پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموی: كچه یان بێوهژنه؟
گوتم: بێوهژنه.
پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموی: كچت هێنا بوایه بۆ ئهوهی گهمهت لهگهڵدا بكات و یاری و گهمهی لهگهڵ بكهی....)).
له گێڕانهوهیهكی تردا جابر دهڵێ: ((قال لی رسول الله من تزوجت؟ فقلت: پیباً. فقال: مالك وللعژاری ولعابها؟! قلت: یا رسول الله، إن عبدالله مات وترك سبع بنات أو تسعاً، فجئت بمن یقوم علیهن، ویصلحنّ.. قال: فدعا لی)). رواه الخمسه (حدیپ صحیح).
واته: پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموی: چ ئافرهتێكت كردۆتهوه هاوسهری خۆت، واته كچه یان بێوهژنه.
گوتم: بێوهژنه.
پێغهمبهر فهرموی: بۆ كچت نههێناوه تا گهمهو یاری لهگهڵ دا بكهی و لیكی بمژی!
گوتم: ئهی پێغهمبهری خوا، عبدالله(واته باوكی جابر) مردوهو حهوت یان نۆ كچی لهدوای خۆی بهجێ هێشتوه، لهبهر ئهوهیه كه بێوهژنم هێناوه تا سهرپهرشتی ئهم كچانه بكات و پهروهردهیان بكات.
جابر دهڵێ: پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم دوعای خێری بۆ كردم.
له گێڕانهوهیهكی تردا كه موسلیم گێڕاویهتیهوه: ((قال رسول الله صلی الله علیه وسلم لجابر: فهلا جاریه تلاعبها وتلاعبك! - أو قال تچاحكها وتچاحكك-)). .
واته: پێغهمبهری خوا به جابری فهرمو: كچێكت ماره كردبایه تا یاری لهگهڵ بكهی و یاریت لهگهڵ دا بكات، یان به پێكهنینی بێنی و به پێكهنینت بێنێ.
خاتو عائیشه رهزای خوای لێ بێ گوتویهتی:
یازده ژن دانیشتن عههدو پهیمانیان دا كه حاڵی مێردهكانیان نهشارنهوهو ههموی باس بكهن.. زۆربهیان سكاڵای كهم بژێوی(نفقه) و بهخراپی ههڵس وكهوت كردن و دهستبازی نهكردن و كهم جوتبونیان دهكرد، دیاره ئهمانه گشتی له ئامانجهكانی شوكردنه لای ئافرهت!
یازدهمین ژن كه ئهمه كورتهكهیهتی گوتی:
ئهبو زهرعی مێردم، چ ئهبو زهرعێكه؟ منی له ژیانێكی تهنگ و دهستكورتیهوه گواستهوه بۆ سهروهت و سامانێكی زۆر و فرهوان، خزمهتكاری بۆ داناوم، بهتێری دهخهوم..
ئنجا ئوم زهرع گوتی: ئهبو زهرع بۆ سهفهرێ چوه دهرهوه، توشی ژنێ بو كه دو كوڕی لهگهڵدا بو، بهدو ههنار لهژێر كهفهڵ(خێر)یدا یاریان دهكرد، منی تهڵاق داو ئهوی هێنا..
خاتو عائیشه گوتی: پێغهمبهری خوا صلی الله علیه وسلم پێی فهرموم: ((كنت بك كأبی زرع ڵم زرع)) واته: عائیشه! من بۆ تۆ وهك ئهبوزهرع وامه بۆ ئوم زهرع، ئهبو زهرع ئوم زهرعی تهڵاق دا، بهڵام من تۆ تهڵاق نادهم.
ئیبن القیم گوتویهتی: بۆچی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم كچی ههڵبژاردوهو به باشتری داناوه له ژنێك كه شوی كردبێت، له كاتێكدا ئهم كچێنی یه بهیهكهم جوتبون دهبێت بهژن؟
وهڵامی ئهم پرسیاره له دو ڕوانهوه وهڵام دهدرێتهوه:
یهكهمیان: مهبهست له جوتبونی كچ ئهوهیه، پێش ئهو كهسه نهچۆته لای ئهو كچهو تامی نهچهشتوه، لهبهر ئهوه خۆشهویستی پیاوهكه له دڵی كچهكه دهڕوێ، ئهوهش دهبێته هۆی بهردهوامی گوزهرانی یهكتری. به نیسبهت پیاوهكهش ئهوهیه كه ئاگاداری و چاوهدێری ئهم كچه دهكات كه هیچ كهسێك وهك ئهو چاوهدێری ناكات. خوای گهوره ئاماژهی بهم مانایه كردوه كهدهفهرموێ {ڵمْ ێگْمِپْهُنَّ إِنسٌ قَبْڵهُمْ وَڵا جَانٌّ}، ، دوای ئهمه بهلابردنی پهردهی كچێنی، پیاو به بهردهوامی چێژی جوتبون بهدی دهكات.
دوهمیان: وهك له پێغهمبهرهوه هاتوه كه فهرمویهتی:((إن أهل الجنه كلما وگئ أحدهم امرأه عادت بكراً كما كانت)) رواه الگبرانی فی معجمه(روچه المحبین ص/242) واته: خهڵكی بهههشتی ههركاتێ لهگهڵ ئافرهت جوت بون، ئافرهتهكه یهكسهر وهك كچێنی لێ دێتهوه.
عائیشه نازی لهسهر پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم دهكرد چونكه تهنها عائیشهی به كچێنی هێنابو. لهبهر ئهوه خاتو عائیشه به پێغهمبهری دهفهرمو: ((لو نزلت وادیاً فیه شجر أكل منها، وشجر لم یۆكل منها، فی أیهما ترتع بعیرك؟! وكان یرد علیها: فی التی لم یۆكل منها!)). رواه البخاری. واته: گهر بچیته دۆڵێكهوه دارو درهختی لێ لێ و لهوهڕی لێ كرابێ و، دارو درهختی وای لێ بێ و لهوهڕی لێ نهكرابێ، له كامیان حوشترهكهت دهلهوهڕێنی؟ پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموی: (لهو دارو درهختهی كه لهوهڕی لێ نهكراوه).
له ههندێ (ێپار)دا هاتوه: (علیكم بالإبكار، فإنهنّ أعژب أفواهاً وأنتق أرحاماً وأسخن إقبالاً وأقل خبأ وأرچی بالیسیر من النفقه) واته: كچ بێنن، چونكه زمان شیرینن و منداڵیان زۆر دهبێ و بهگهرمی دێنه پێشهوهو فێڵیان كهمه و بهكهم رازین.
ههرچهندی به شان و باڵی كچ دا ههڵدهگوترێ، بهڵام بێوهژنیش تازیار(مزایا)ی خۆی ههیه كهوا موماسهرهو ئهزمون و شارهزایی ههیه له باش ههڵسوكهوت كردن لهگهڵ مێرددا، خوای گهورهش به پێغهمبهرهكهی رادهگهیهنێ كه دهفهرموێ:{عَسَی رَبُّهُ إِن گَلَّقَكُنَّ أَن یُبْدِڵهُ أَزْوَاجًا خَیْرًا مِّنكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُّۆْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَائِحَاتٍ پَیِّبَاتٍ وَأَبْكَارًا} التحریم:5
واته: گهر ئێوه تهڵاق بدا، شایهتا پهروهردگاری ئهو ژنانی لهنگۆ باشتری-لهباتی ئێوه- بداتێ: ژنانێكی گهردنكهچی بهباوهڕی بهرفهرمانی لهخراپه پهژیوانی خواپهرستانی رۆژوگر، له بێوهژنان و كیژان.
(ابن كپیر) لهراڤهی ئایهتهكه دهڵێ: واته: تیایاندایه بێوهژنه و تیایاندایه كچه، بۆ ئهوهی ئارهزومهندی نهفس بێ، چونكه ههمهچهشنی نهفس فراوان و گوشاد دهكات، جا لهبهر ئهوهیه كه فهرموی[پَیِّبَاتٍ وَأَبْكَارًا].
سةرجاوة: b8
|
|
------------------------
www.xezan.org/arts/fiqh/fiqh-2010-05-26-3842.html
